Strona główna | Grafika 3D | Grafika 2D | Impresjonizm | Sztuka | Linki
Edgar Degas | Edgar Degas - artykuł | Berta Morisot | Auguste Renoir | Claude Monet


Czym jest impresjonizm ?

    Impresjonizmu nie da się łatwo zdefiniować. Obecnie jest to nazwa najpopularniejszego kierunku sztuki Zachodu, na początku jednak był to termin obraźliwy - użyto go dla opisania wystawy obrazów, które wydały się szokująco szkicowe i nie  dopracowane. Malarzy, którzy stworzyli tamte prace, łączyła niechęć do tradycyjnej, "ugrzecznionej" sztuki popieranej przez oficjalny Salon , lecz ich style i artystyczne cele różniły się. Mieli wspólne zainteresowania - koncentrowali się na opisywaniu codziennego życia i często malowali w plenerze - ale nawet taka pobieżna definicja nie obejmuje całej grupy. Alfred Sisley na przykład nie zajmował się niczym innym poza pejzażami, natomiast Edgar Degas nigdy nie wychodził w plener. Pomimo tych różnic Claude Monet, Berta Morisot, Auguste Renoir, Camille Pissarro, Gustave Caillebotte, Edgar Degas i Mary Cassatt wypracowali nowy sposób ukazywania swiata i razem z innymi artystami pokazali swoje obrazy na Wystawach Impresjonistów.

Regaty w Argenteuil
Claude Monet; 1872; 48x75 cm

Monet wspaniale zastosował "prawo kontrastu symultanicznego". Najostrzejsze kontrasty powstały w wyniku przeciwstawienia sobie kolorów dopełniających: czwerwonego z zielonym i niebieskiego z pomarańczowym. Monet zastosował także bardziej subtelne kontrasty, jak pomarńczowy obok czerwieni na budynkach.


Studenckie czasy

    Większosć przyszłych impresjonistów poznała się jeszcze jako studenci paryskich pracowni w późnych 50. i wczesnych 60. latach XIX w. Dotarli tam różnymi drogami. Najstarszy z grupy, Camille Pissarro, studiował w Indiach Zachodnich, zanim spotkał Claude'a Moneta i Paula Cezanne'a w paryskiej Academie Suisse. Monet po pewnym czasie ugiął się pod presją rodziny i przyłączył się do pracowni znanego nauczyciela, Carlesa Glayre'a, którego twórczosć wywodziła się z tradycji akademickiej. Tu zaprzyjaźnił się z Augustem Renoirem, który przed studiami malarskimi zarobkował ozdabianiem porcelany, Alfredem Sisleyem, urodzonym w Paryżu Anglikiem, który porzucił rodzinną firmę, aby oddać się malowaniu oraz Frederikiem Bazille'em, zamożnym studentem medycyny oddanym sztuce.

Impresja, wschód słońca
Claude Monet; 1872; 48x63 cm

Wybierając tytuł dla tego szkicowego widoku na Hawr, Monet mimowolnie przyczynił się do powstania nazwy "impresjonizm". Louis Leroy pisał w satyrycznym piśmie "Le Charivari": "Impresja! Tapeta w stanie surowym jest jeszcze zbyt szczegółowo pomalowana..."


Malowanie w plenerze

  Malowanie na wolnym powietrzu (en plein air) było jednym z wyróżników impresjonizmu, artysci opuszczali swoje pracownie, by malowac wprost z natury. Nie był to jednak nowy pomysł. Przez cały XIX wiek malarze pejzażysci wykonywali pospieszne szkice olejne na wolnym powietrzu - uważali je jednak tylko za wstęp do ostatecznego dzieła malowanego w pracowni. Od wczesnych lat 40. XIX wieku wioski Barbizon i Marlotte służyły za miejsca wypadowe malarzy pejzażystów. Charles Francois Daubigny, jako jeden z pierwszych uznał swoje szkice z natury za gotowe do wystawienia. Co ciekawe, krytykowano go za "poprzestawanie na impresji". Po opuszczeniu pracowni Glayre'a, Monet zaczął malować w plenerze, na wybrzeżu Normandii. Od roku 1863 sam już prowadził plenerowe ekspedycje do wiosek Barbizon i Marlotte, gdzie razem z Renoirem, Bazillem i Sisleyem wypracowali podstawy sztuki impresjonistycznej.

Kąpiący się w La Grenouillere
Claude Monet; 1869; 73x92 cm

Claude Monet był malarzem, w którego dziełach najwyraźniej przejawia się duch impresjonizmu. Uwielbiał malowanie w plenerze, próbował uchwycić najbardziej ulotne zjawiska natury, używał mocnych, czystych kolorów bazuj ąc raczej na tym, co sam dostrzegał, niż na wymogach konwencji malarskich. Odchodząc od tradycyjnych historycznych, bądź religijnych tematów , odrzucił również niezwykle precyzyjne techniki sztuki akademickiej. Obraz ten jest jednym z najwcześniejszych przykładów nowego stylu. Przedstawia żywą impresję na temat kąpieli, ukazując rozświetloną blaskiem słońca powierzchnie wody.


Bunt przeciwko Salonowi

       Początki kariery impresjonistów przypadły na czasy, gdy tylko oficjalny sukces na Salonie, oficjalnej dorocznej wystawie, był swiadectwem kariery artystycznej. Salon popierał, wystawiał i nagradzał tylko nieskazitelnie wykończone, konwencjonalne obrazy o tresci historycznej, religijnej lub mitologicznej. Zdarzały się wyjątki, ale impresjonisci, z ich szkicową techniką, zainteresowaniem współczesnymi widokami i subiektywnymi obrazkami z życia Paryża byli konsekwentnie odrzucani przez jury Salonu. Ostatecznie w 1874 roku 30 członków swieżo założonego Societe Anonyme des Artistes Peintres zbojkotowało Salon i zorganizowało własną, niezależną wystawę, znaną odtąd jako pierwsza wystawa impresjonistów.

Letni dzień
Berta Morisot; 1879; 45x75 cm

Przebudowa Paryża pociągnęła za sobą również całkowite przekształcenie Lasku Bulońskiego, modnego parku na zachodnim krańcu miasta. Dotychczasowy formalny plan Bois de Boulogne (jak go nazywają paryżanie) ustąpił miejsca szerokiej przestrzeni leśnej, urozmaiconej stawami, takimi jak ten na obrazie. Berta Morisot lubiła wycieczki do Lasku i często tam malowała - ten obraz jest jednym z trzech, które znalazły się na piątej wystawie impresjonistów w roku 1880.Morisot nie koncentruje się na detalach, jej energiczne, pośpieszne pociągnięcia pędzla integrują postacie na pierwszym planie z połyskującą wodą w tle.


Grupa Batignolles

    Jeśli można mówić o miejscu narodzin impresjonizmu, z pewnością była to paryska dzielnica Batignolles. Wielu awangardowych artystów mieszkało tutaj, a w latach 60. w miejscowej Cafe Guerbois odbywały się ożywione dyskusje o nowoczesnej sztuce, którym zazwyczaj przewodził Manet. Stałymi bywalcami tej kawiarni byli popierający kontrowersyjne malarstwo Maneta krytycy i młodsi malarze, tacy jak Fantin-Latour, Degas czy Bazille (który był przyjacielem rodziny Maneta). Bazille przyprowadzał tam swoich kolegów z pracowni Glayre'a - Moneta, Renoira i Sisleya. Pojawiali się także Pissarro i Cezanne. Lecz w lipcu 1870 roku grupa Batignolles musiała się rozpaść, gdy Francja przystąpiła do wojny z Prusami. Manet i Degas wstąpili do Gwardii Narodowej, natomiast Monet, Sisley i Pissarro uciekli do Anglii. Renoir dostał przydział z dala od lini frontu. Bazille nie miał tego szczęścia: zginął na froncie w wieku 29 lat.


źródło:
"Świadectwa Sztuki. Impresjonizm" Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 93


© 1997-2001 Marcin Atłas  leonardo@poczta.onet.pl